ลพบุรีเปลี่ยน “ตราจังหวัด” ใหม่อย่างเป็นทางการ ทำไมต้องเปลี่ยนจากตราเดิม?
จาก “องค์เทพนารายณ์” สู่ “พระบรมรูปสมเด็จพระนารายณ์มหาราช” ราชกิจจานุเบกษาประกาศเครื่องหมายราชการจังหวัดลพบุรีใหม่ พร้อมระบุเหตุผล ตราเดิมมีองค์ประกอบไม่ตรงหลักความเชื่อทางศาสนา และภาพขาวดำมีปัญหาในการนำไปใช้งาน
จังหวัดลพบุรีมีเครื่องหมายราชการใหม่อย่างเป็นทางการ หลังมีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง กำหนดภาพเครื่องหมายราชการของจังหวัดลพบุรี กระทรวงมหาดไทย ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายราชการ พุทธศักราช 2482 (ฉบับที่ 340) ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2569 และเผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2569
แต่ประเด็นที่น่าสนใจไม่ได้อยู่เพียงว่า “ลพบุรีมีตราใหม่” เพราะในประกาศครั้งนี้มีการอธิบายถึงเหตุผลของการเปลี่ยนเครื่องหมายเดิมเอาไว้อย่างชัดเจน
ทำไมลพบุรีต้องเปลี่ยนตรา?
เครื่องหมายราชการเดิมของจังหวัดลพบุรี กำหนดไว้ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ 214 ลงวันที่ 2 มิถุนายน 2547 โดยประกาศฉบับใหม่ระบุว่า ภาพเครื่องหมายเดิมเป็นรูป “องค์เทพนารายณ์” ซึ่งเป็นองค์เทพตามความเชื่อในศาสนาฮินดู แต่ องค์ประกอบของภาพไม่ตรงตามหลักการทางศาสนาฮินดู
นอกจากนี้ ยังระบุถึงประเด็นที่องค์เทพนารายณ์ประทับยืนอยู่เหนือ พระปรางค์สามยอด ซึ่งเป็นพุทธศาสนสถาน ว่าไม่สอดคล้องกับความเชื่อทางศาสนา ประกอบกับเครื่องหมายเดิมเป็นภาพขาวดำ ทำให้ประสบปัญหาในการนำไปใช้ จังหวัดลพบุรีจึงขอประกาศเครื่องหมายราชการใหม่เพื่อใช้แทนเครื่องหมายเดิม
นี่จึงเป็นการเปลี่ยนที่มากกว่าการปรับสีหรือออกแบบตราให้ดูทันสมัยขึ้น แต่เป็นการปรับ องค์ประกอบและความหมายของสัญลักษณ์ ด้วย
ตราใหม่ไม่ได้เอา “พระนารายณ์” ออก
จุดหนึ่งที่อาจทำให้หลายคนเข้าใจผิดเมื่อได้ยินว่าตราเดิมซึ่งเป็นรูปองค์เทพนารายณ์ถูกเปลี่ยน คือคิดว่าเครื่องหมายใหม่ไม่มี “พระนารายณ์” แล้ว
แต่เมื่อดูรายละเอียดของเครื่องหมายใหม่ จะพบว่าใจกลางตรายังคงมีพระนารายณ์ เพียงแต่เปลี่ยนความหมายของบุคคลในภาพอย่างสำคัญ
เครื่องหมายใหม่มีลักษณะเป็นรูปทรงกลม พื้นหลังเป็นลายฉลุภาพพระปรางค์สามยอด กลางวงกลมเป็น ภาพลายเส้นพระบรมรูปสมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงยืน ด้านล่างมีช่อลายกระหนก และมีแถบข้อความว่า “จังหวัดลพบุรี”
กล่าวอีกอย่างคือ จากเดิมที่ใช้ “องค์เทพนารายณ์” ตามความเชื่อทางศาสนาฮินดู เครื่องหมายใหม่เปลี่ยนมาใช้ “สมเด็จพระนารายณ์มหาราช” บุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ของลพบุรี
ทำไมต้องเป็น “สมเด็จพระนารายณ์มหาราช”?
คำอธิบายท้ายประกาศระบุความหมายของภาพลายเส้นพระบรมรูปสมเด็จพระนารายณ์มหาราชว่า หมายถึง การระลึกถึงสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ผู้ทรงสร้างเมืองลพบุรีเมื่อ พ.ศ. 2208 และทรงสร้างความเจริญรุ่งเรืองให้แก่แผ่นดินลพบุรีอย่างอเนกอนันต์
ขณะที่ภาพ พระปรางค์สามยอด ซึ่งยังปรากฏอยู่ในพื้นหลังของเครื่องหมายใหม่ มีความหมายตามประกาศว่า เป็น โบราณสถานที่เป็นสัญลักษณ์ของจังหวัดลพบุรี
จึงทำให้เครื่องหมายใหม่เชื่อมโยงสัญลักษณ์สำคัญสองส่วนเข้าด้วยกัน คือ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช และ พระปรางค์สามยอด
จากตราปี 2547 สู่ตราใหม่ปี 2569
หากมองในภาพรวม การเปลี่ยนครั้งนี้จึงมีจุดต่างสำคัญอยู่ที่ “ตัวบุคคล” กลางเครื่องหมาย
ตราเดิม: องค์เทพนารายณ์ตามความเชื่อในศาสนาฮินดู
ตราใหม่: พระบรมรูปสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
พร้อมปรับเครื่องหมายมาเป็นภาพสี และกำหนดองค์ประกอบรวมถึงความหมายของสัญลักษณ์อย่างชัดเจนในประกาศฉบับใหม่
สำหรับคนลพบุรี นี่จึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนงานออกแบบของหน่วยงานราชการ แต่เป็นการเปลี่ยน สัญลักษณ์ที่ใช้แทนจังหวัด ให้เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ของเมืองลพบุรีในรูปแบบใหม่
เครื่องหมายใหม่นี้เป็น “เครื่องหมายราชการของจังหวัดลพบุรี กระทรวงมหาดไทย” ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายราชการ พ.ศ. 2482 โดยประกาศฉบับใหม่กำหนดให้ใช้แทนเครื่องหมายเดิมตามประกาศปี 2547
