ผู้ผลิตดินสอพองกว่า 200 ครัวเรือน ในพื้นที่ตำบลถนนใหญ่และตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี เร่งผลิตดินสอพองทั้งวันทั้งคืน ก่อนเทศกาลสงกรานต์ 2569 เพื่อให้ทันความต้องการของตลาด แม้ต้องเผชิญต้นทุนเพิ่มจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูง แต่ยังคงจำหน่ายในราคาเดิม เพื่อรักษาฐานลูกค้าและผู้ค้าคนกลาง
บรรยากาศที่หมู่บ้านดินสอพอง จังหวัดลพบุรี ซึ่งถือเป็นแหล่งผลิตดินสอพองบริสุทธิ์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ กลับมาคึกคักอีกครั้งก่อนเทศกาลสงกรานต์ เมื่อชาวบ้านกว่า 200 หลังคาเรือน ในพื้นที่ตำบลถนนใหญ่ และตำบลทะเลชุบศร ต่างเร่งกระบวนการผลิต “ดินตุ้ม” หรือดินสอพองแบบก้อน เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ด้วยสภาพอากาศร้อนจัด โดยเฉพาะในช่วงที่อุณหภูมิพุ่งทะลุ 40 องศาเซลเซียส กลับกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่เอื้อต่อการผลิต ทำให้สามารถตากดินให้แห้งได้ภายใน 1 วัน ส่งผลให้กระบวนการผลิตมีความรวดเร็วมากขึ้น โดยแต่ละวันสามารถผลิตดินสอพองส่งออกสู่ตลาดทั่วประเทศได้ไม่ต่ำกว่า 200 ตัน
กระบวนการผลิตเริ่มจากการนำดินขาวหรือดินมาร์ลในพื้นที่ มาฉีดน้ำและกรองสิ่งเจือปน ก่อนนำไปพักให้ตกตะกอน จนได้แป้งดินละเอียด แล้วจึงนำไปขึ้นรูปเป็นก้อนและตากแดดจนแห้งสนิท ซึ่งดินสอพองของลพบุรีมีจุดเด่นคือ “ความบริสุทธิ์” ไม่มีการแต่งสีหรือกลิ่น ทำให้ปลอดภัยต่อผู้ใช้
อย่างไรก็ตาม ในปีนี้ผู้ผลิตต้องเผชิญกับต้นทุนที่เพิ่มสูงขึ้นจากราคาน้ำมัน ทั้งค่าขนส่งวัตถุดิบและค่าเครื่องจักร เช่น รถไถและเครื่องสูบน้ำ โดยราคาดินต่อรถบรรทุกเพิ่มจาก 1,000 บาท เป็น 1,200 บาท แต่ผู้ประกอบการยังคงจำหน่ายในราคาเดิมที่ถุงละ 35 บาท (10 กิโลกรัม) เนื่องจากมีการตกลงราคาล่วงหน้ากับลูกค้าและพ่อค้าคนกลางไว้แล้ว
นอกจากนี้ ยังพบว่าผู้ซื้อบางส่วนเริ่มต่อรองราคา เนื่องจากต้นทุนขนส่งเพิ่มขึ้น ทำให้ผู้ผลิตไม่สามารถปรับราคาขึ้นได้ ส่งผลให้กำไรลดลง แม้ปริมาณการผลิตจะเพิ่มขึ้นก็ตาม
ดินสอพองลพบุรีถือเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมระดับประเทศ เมื่อปี 2561 สะท้อนถึงคุณค่าเชิงวัฒนธรรมและเศรษฐกิจของชุมชนอย่างยั่งยืน
ทั้งนี้ ผู้ผลิตยังฝากคำแนะนำถึงประชาชนในการนำดินสอพองไปใช้เล่นสงกรานต์ ควรผสมน้ำสะอาด หลีกเลี่ยงการใช้กับผิวหนังที่มีบาดแผล และไม่ควรแต่งสีหรือกลิ่นเพิ่มเติม เพื่อความปลอดภัยต่อสุขภาพ
ลพบุรีเป็นแหล่งผลิตดินสอพองที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และเป็นหนึ่งในอัตลักษณ์สำคัญของจังหวัด สะท้อนผ่านคำขวัญ “เมืองแห่งดินสอพอง” การเร่งผลิตในช่วงเทศกาลสงกรานต์ไม่เพียงตอบโจทย์ตลาด แต่ยังช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจชุมชน สร้างรายได้หมุนเวียนในท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง
