ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
วันพฤหัสบดี, 19 พฤศจิกายน 2026
☀️
27°C ลพบุรี, ประเทศไทย
ท้องฟ้าแจ่มใส
ข่าวล่าสุด
19 พ.ย. 256900:17ลมหนาวระลอกใหม่ลงภาคกลาง — ลพบุรีเตรียมเช้าเย็นลง 1–3°C ช่วง 18–22 พ.ย.19 พ.ย. 256900:16“โต๊ะจีนลิง” กลับมา 29 พ.ย. — งานคู่เมืองลพบุรีจัดต่อเนื่องถึงครั้งที่ 3818 พ.ย. 256900:11ลพบุรีระดม 236 นาย กวาดล้าง 7 วันก่อนลอยกระทง เน้นยาเสพติด–อาวุธ–พื้นที่เสี่ยง18 พ.ย. 256900:09แต่งชุดไทยไปทำบัตรได้ — อำเภอเมืองลพบุรีเปิดบริการ หนุนภาพ “เมืองหลวงแห่งการแต่งไทย”17 พ.ย. 256900:30กฐินพระราชทาน ณ วัดเขาพระงาม ยอด 2.09 ล้านบาท พร้อมสนับสนุน 6 โรงเรียนในลพบุรี17 พ.ย. 256900:27ลพบุรีรำลึกผู้สูญเสียจากอุบัติเหตุทางถนน — จากดอกไม้หนึ่งดอก สู่คำถามว่าถนนของเราปลอดภัยขึ้นแค่ไหน17 พ.ย. 256900:2674 ปีห้องสมุดประชาชนลพบุรี สู่โฉมใหม่ 16.1 ล้าน กำหนดเสร็จ พ.ค. 257016 พ.ย. 256921:25ผู้ว่าฯ ลพบุรี รับรางวัล “สำเภาทอง” ปี 2569 หนึ่งใน 27 จังหวัดที่ได้รับการยกย่องด้านรัฐ–เอกชน16 พ.ย. 256921:23ลพบุรีตั้งจุดสกัด “ทริปน้ำไม่อาบ” ตรวจ 200 คัน พบผิดจราจร 23 ข้อหา ไม่พบสิ่งของผิดกฎหมาย16 พ.ย. 256921:21รถไฟลอยน้ำไม่ได้มีแค่ชมเขื่อน — โคกสลุงเปิด “สถานีไทยเบิ้ง” ดึงนักท่องเที่ยวแวะกิน–ช้อป OTOP 40 นาที
View All Breaking News ›
LOPBURI TODAYLOCAL NEWS

รู้จัก “แกงส้มไหลผักปอด” จากผักตบชวาในลำน้ำ สู่อาหารพื้นบ้านมอญบางขันหมาก

18 ส.ค. 2569👁 อ่าน 97 ครั้ง
SHARE f LINE

“ผักปอด” ที่ชาวมอญบางขันหมากเรียกกัน แท้จริงคือผักตบชวาที่หลายคนคุ้นตาตามแม่น้ำลำคลอง แต่สำหรับชุมชนมอญบางขันหมาก อำเภอเมืองลพบุรี พืชชนิดนี้เป็นวัตถุดิบของ “แกงส้มไหลผักปอด” อาหารพื้นบ้านที่มีการสืบทอดกันมานานกว่า 100 ปี สะท้อนภูมิปัญญาการเลือกใช้พืชรอบตัวมาเป็นอาหาร

หากพูดถึง “ผักตบชวา” หลายคนอาจนึกถึงวัชพืชลอยน้ำที่พบเห็นได้ตามแม่น้ำและลำคลอง แต่ที่ ตำบลบางขันหมาก อำเภอเมืองลพบุรี ชุมชนชาวไทยเชื้อสายมอญมีอีกมุมหนึ่งของพืชชนิดนี้ที่น่าสนใจ เพราะนำส่วนที่เรียกว่า “ไหลผักปอด” มาปรุงเป็นแกงส้มอาหารพื้นบ้านที่สืบทอดกันมานาน

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองลพบุรีเผยแพร่เรื่องราวของ “แกงส้มไหลผักปอด” เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2569 โดยระบุว่า ชาวมอญบางขันหมากเรียกผักตบชวาว่า “ผักปอด” และมีการนำไหลของผักปอดมาประกอบอาหารกันมานานกว่า 100 ปี

“ไหลผักปอด” คือส่วนไหน?

จุดสำคัญคือ แกงส้มชนิดนี้ ไม่ได้หมายถึงการนำผักตบชวาทั้งต้นมาใส่หม้อ

ข้อมูลด้าน Gastronomy Tourism ของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยอธิบายว่า ส่วนที่นำมาปรุงอาหารเรียกว่า “ไหล” โดยใช้ส่วนแกนกลาง นำมาลอกเปลือกและล้างให้สะอาดก่อนนำไปประกอบอาหาร

อีกสิ่งสำคัญคือการเลือกวัตถุดิบ ข้อมูลดังกล่าวระบุว่าชุมชนเลือกผักตบชวาจาก แหล่งน้ำธรรมชาติที่สะอาดและมีการถ่ายเท ไม่ใช่นำผักตบชวาจากแหล่งน้ำใดก็ได้มารับประทาน

จากพืชริมลำน้ำ กลายเป็นแกงส้มรสจัดจ้าน

วิธีปรุงตามข้อมูลของสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองลพบุรี เริ่มจากการโขลกพริกแกง ก่อนนำพริกแกงไปโขลกรวมกับเนื้อปลา

จากนั้นตั้งน้ำให้เดือด ใส่ไหลผักปอด ตามด้วยเครื่องแกง และปรุงรสด้วย น้ำปลาและน้ำมะขามเปียก

จุดเด่นของวัตถุดิบชนิดนี้อยู่ที่เนื้อสัมผัสของไหลผักปอด ซึ่งมีลักษณะ กรุบกรอบ เมื่ออยู่ในแกงส้ม จึงเกิดเป็นอาหารพื้นบ้านอีกเมนูหนึ่งที่มีเอกลักษณ์ของชุมชน

Thai PBS เคยนำเสนอ “แกงส้มไหลผักปอด” ในรายการกินอยู่คือ โดยจัดให้เป็นอาหารพื้นบ้านของชาวมอญและเป็นเมนูที่หากินได้ยาก สะท้อนว่าเมนูนี้ไม่ได้เป็นเพียงสูตรอาหาร แต่ยังเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตและวัฒนธรรมอาหารของชุมชนด้วย

ทำไมชาวมอญบางขันหมากจึงกิน “ผักปอด”?

คำตอบส่วนหนึ่งอยู่ที่ภูมิประเทศและวิถีชีวิต

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองลพบุรีอธิบายว่า ชาวมอญในพื้นที่มีบ้านเรือนอยู่ใกล้แม่น้ำ ทำให้รู้จักนำพืชที่หาได้จากแหล่งน้ำมาประกอบอาหาร

จากพืชน้ำที่มีอยู่รอบตัว จึงเกิดภูมิปัญญาในการเลือกส่วนที่นำมารับประทานได้ และพัฒนากลายเป็นอาหารประจำถิ่นที่ถ่ายทอดจากคนรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่ง

หน่วยงานดังกล่าวมองว่า “แกงส้มไหลผักปอด” สะท้อนวิถีความเป็นอยู่อย่างเรียบง่ายและความสร้างสรรค์ของชาวมอญบางขันหมากในการนำพืชรอบตัวมาประกอบอาหาร

เมนูเก่าแก่ที่ยังมีคนช่วยกันรักษา

เรื่องราวของแกงส้มไหลผักปอดไม่ได้เพิ่งปรากฏในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

ข้อมูลข่าวย้อนหลังตั้งแต่ปี 2559 มีการบันทึกถึงชาวมอญบางขันหมากที่พยายามอนุรักษ์เมนูนี้และถ่ายทอดให้เยาวชนรู้จัก โดยคนในชุมชนให้ข้อมูลในขณะนั้นว่า เมนูดังกล่าวเริ่มหารับประทานได้ยากขึ้น เนื่องจากคนรุ่นหลังรู้จักน้อยลง

ขณะที่ข้อมูลด้านการท่องเที่ยวเชิงอาหารของไทยยังบันทึกว่า ชุมชนมอญบางขันหมากรักษาเมนูนี้ไว้ และมีการนำมาปรุงในโอกาสสำคัญของชุมชน เช่น งานบุญต่าง ๆ

ดังนั้น “แกงส้มไหลผักปอด” จึงน่าสนใจมากกว่าเพียงความแปลกที่ว่า “ผักตบชวากินได้” เพราะเบื้องหลังหนึ่งหม้อแกงยังมีเรื่องของลำน้ำ การเลือกวัตถุดิบ ภูมิปัญญาการกิน และความพยายามรักษาอาหารของชุมชนมอญบางขันหมากเอาไว้

สำหรับคนลพบุรี เมนูนี้จึงเป็นอีกหนึ่งรสชาติท้องถิ่นที่บอกเล่าเรื่องราวของผู้คนริมลำน้ำลพบุรีได้เป็นอย่างดี

  • “ผักปอด” เป็นชื่อที่ใช้เรียกผักตบชวาในบริบทของอาหารพื้นบ้านมอญบางขันหมาก
  • ส่วนที่นำมาทำแกงส้มเรียกว่า “ไหลผักปอด” โดยมีการเลือกและเตรียมส่วนที่เหมาะสมก่อนปรุง
  • ข้อมูลจากสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองลพบุรีระบุว่า เมนูนี้มีการรับประทานสืบทอดกันมานานกว่า 100 ปี
  • ไหลผักปอดมีจุดเด่นด้านเนื้อสัมผัสกรุบกรอบ
  • ข้อมูลด้านการท่องเที่ยวระบุว่าการนำมาประกอบอาหารต้องเลือกวัตถุดิบจากแหล่งน้ำธรรมชาติที่สะอาดและมีการถ่ายเท ไม่ควรเข้าใจว่าผักตบชวาจากทุกแหล่งน้ำสามารถนำมารับประทานได้

ข้อมูลหลัก: สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองลพบุรี — “ชวนเที่ยวชวนชิม แกงส้มไหลผักปอด ชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี ตำบลบางขันหมาก” เผยแพร่ 2 กุมภาพันธ์ 2569

ข้อมูลประกอบ: การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย — Gastronomy Tourism

ข้อมูลประกอบ: รายการกินอยู่คือ Thai PBS

ข้อมูลย้อนหลัง: ข่าวการอนุรักษ์อาหารพื้นบ้านของชุมชนมอญบางขันหมาก ปี 2559

เรียบเรียง: LOPBURITODAY