ทุกต้นเดือนเมษายน คือช่วงเวลาสำคัญของชายไทยอายุครบ 21 ปี กับการเข้ารับการตรวจเลือกทหาร หรือ “เกณฑ์ทหาร” ซึ่งเป็นกระบวนการตามกฎหมายที่เริ่มตั้งแต่การขึ้นทะเบียนเมื่ออายุ 18 ปี ไปจนถึงการจับใบดำใบแดง ที่อาจเปลี่ยนเส้นทางชีวิตได้ในเวลาเพียงไม่กี่นาที
แม้หลายคนจะคุ้นภาพ “การจับใบดำใบแดง” ที่เต็มไปด้วยเสียงลุ้นและความตื่นเต้น แต่เบื้องหลังของวันนั้น แท้จริงแล้วคือกระบวนการที่เริ่มต้นมาตั้งแต่วัย 18 ปี เมื่อชายไทยทุกคนต้องเข้ารับการขึ้นทะเบียนทหารกองเกิน หรือที่เรียกกันว่า “สด.9” ณ ที่ว่าการอำเภอหรือสำนักงานเขตตามทะเบียนบ้าน ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางหน้าที่พลเมือง
เมื่อเวลาผ่านไปจนถึงอายุ 21 ปีบริบูรณ์ ชายไทยจะได้รับหมายเรียก (สด.35) ให้เข้ารับการตรวจเลือกทหารในช่วงวันที่ 1 ถึง 12 เมษายนของทุกปี โดยต้องเดินทางไปยังหน่วยตรวจเลือกในพื้นที่ภูมิลำเนาของตนเอง ซึ่งในจังหวัดลพบุรีจะมีการจัดจุดตรวจเลือกในหลายอำเภอ และเป็นภาพคุ้นตาที่ครอบครัวจะเดินทางมาร่วมลุ้นไปพร้อมกัน
ในวันตรวจเลือก ขั้นตอนเริ่มตั้งแต่การรายงานตัว ตรวจร่างกาย คัดแยกประเภทบุคคล ก่อนจะเข้าสู่ช่วงเวลาสำคัญที่สุด คือ “การจับสลาก” ที่หลายคนเรียกว่าเป็นวินาทีตัดสินชีวิต เพราะผลลัพธ์มีเพียงสองทาง คือ “ใบแดง” ที่หมายถึงการต้องเข้ารับราชการทหารตามระยะเวลาที่กำหนด หรือ “ใบดำ” ที่ได้รับการยกเว้นในปีนั้น
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนต้องลุ้นจับสลากเสมอไป เนื่องจากในบางพื้นที่ หากมีผู้สมัครใจเข้ารับราชการทหารครบตามจำนวน ก็อาจไม่ต้องมีการจับใบดำใบแดง ซึ่งการสมัครใจยังเปิดโอกาสให้เลือกหน่วย และในบางกรณีอาจมีระยะเวลารับราชการที่สั้นกว่า
สำหรับผู้ที่จับได้ใบแดง สิ่งที่ตามมาไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนแปลงในชีวิตประจำวัน แต่ยังรวมถึงการปรับตัวทั้งด้านร่างกายและจิตใจ การใช้ชีวิตภายใต้ระเบียบวินัย และการห่างจากครอบครัวในช่วงเวลาหนึ่ง ซึ่งหลายคนมองว่าเป็น “บททดสอบชีวิต” ขณะที่อีกหลายคนมองว่าเป็นโอกาสในการฝึกฝนตนเอง
ขณะเดียวกัน ยังมีกลุ่มที่สามารถขอผ่อนผันหรือได้รับการยกเว้น เช่น นักเรียน นักศึกษา ผู้มีปัญหาสุขภาพ หรือผู้ที่มีเหตุจำเป็นตามเงื่อนไขของกฎหมาย ซึ่งต้องดำเนินการตามขั้นตอนให้ถูกต้อง
การเกณฑ์ทหารจึงไม่ใช่เพียงพิธีการตามกฎหมาย แต่เป็นช่วงเวลาสำคัญที่ชายไทยจำนวนมากต้องเผชิญ เป็นทั้ง “ความกดดัน ความหวัง และการเริ่มต้นใหม่” ที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันเดียว
จังหวัดลพบุรีเป็นพื้นที่ที่มีหน่วยทหารสำคัญของประเทศ ทำให้บรรยากาศการเกณฑ์ทหารในพื้นที่ได้รับความสนใจจากประชาชนและครอบครัวเป็นอย่างมากในทุกปีแหล่งข่าว: กองทัพบก