5.95 ล้าน ซื้อชุดตรวจ 139,100 ชุด — อบจ.ลพบุรีส่ง 9 หน่วยงาน แต่ “ผลบวก” ยังต้องมีขั้นตอนยืนยัน
อบจ.ลพบุรีจัดหาชุดตรวจสารเสพติดในปัสสาวะ 6 ประเภท รวม 139,100 ชุด งบ 5.95 ล้านบาท ส่งมอบให้ 9 หน่วยงานเพื่อใช้เฝ้าระวังและคัดกรองผู้เสพ ก่อนนำเข้าสู่กระบวนการบำบัด โดยเมทแอมเฟตามีนมีจำนวนมากที่สุด 72,500 ชุด ขณะที่ข้อมูลต้นทางยังไม่ระบุการกระจายจำนวนต่อหน่วยงาน กลุ่มเป้าหมาย และจำนวนผลตรวจที่คาดว่าจะเข้าสู่กระบวนการยืนยัน
วันที่ 29 ตุลาคม 2569 องค์การบริหารส่วนจังหวัดลพบุรีส่งมอบชุดตรวจสารเสพติดในปัสสาวะรวม 139,100 ชุด ภายใต้งบประมาณ 5,950,000 บาท เป้าหมายตามที่ อบจ.ระบุ คือใช้เป็นเครื่องมือสำหรับ เฝ้าระวัง คัดกรอง ค้นหาผู้เสพหรือผู้ติดยาเสพติด ก่อนนำเข้าสู่กระบวนการบำบัดรักษาและฟื้นฟูตามแนวทางของภาครัฐ แต่หากตัดภาพพิธีรับมอบออกไป ข่าวนี้มีตัวเลขอีกหลายชุดที่ควรดูต่อ
139,100 ชุด — ตรวจอะไรบ้าง?
ชุดตรวจที่จัดหาแบ่งเป็น 6 ประเภท
1. เมทแอมเฟตามีน + กัญชา 36,550 ชุด
2. เมทแอมเฟตามีน 72,500 ชุด
3. กัญชา 8,300 ชุด
4. กลุ่มโอปิออยด์ / มอร์ฟีน 650 ชุด
5. โคเคน 50 ชุด
6. เคตามีน 21,050 ชุด
รวมทั้งหมด 139,100 ชุด
จะเห็นได้ว่า ชุดตรวจ เมทแอมเฟตามีน มีจำนวนมากที่สุดถึง 72,500 ชุด รองลงมาคือชุดตรวจแบบ 2 สาร เมทแอมเฟตามีนและกัญชา 36,550 ชุด และชุดตรวจเคตามีน 21,050 ชุด
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนลำดับของเครื่องมือที่จังหวัดเตรียมไว้สำหรับการคัดกรองในพื้นที่ แต่ยังไม่สามารถบอกได้จากข้อมูลชุดนี้เพียงอย่างเดียวว่า สารชนิดใดเป็นปัญหามากที่สุดในลพบุรี เพราะจำนวนชุดที่จัดซื้ออาจขึ้นอยู่กับแผนปฏิบัติการ กลุ่มเป้าหมาย ราคา และความต้องการของแต่ละหน่วยงานด้วย
9 หน่วยงานรับไปใช้ — แต่แต่ละแห่งได้กี่ชุด?
ชุดตรวจทั้งหมดถูกส่งให้เครือข่าย 9 หน่วยงาน ได้แก่ ศูนย์อำนวยการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดจังหวัดลพบุรี หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ กองพลทหารปืนใหญ่ ค่ายสิริกิติ์ กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ กองบริการ ศูนย์การทหารปืนใหญ่ ค่ายภูมิพล กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 722 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 72 และกองพันทหารปืนใหญ่ที่ 723 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 72
จากรายชื่อที่ประกาศออกมา จะเห็นว่าผู้รับมอบส่วนใหญ่เป็น หน่วยทหารในพื้นที่ ร่วมกับ ศอ.ปส.จังหวัด แต่ข้อมูลข่าวต้นทางยังไม่ได้แจกแจงว่า แต่ละแห่งได้รับกี่ชุด ได้ชุดตรวจประเภทใดบ้าง จะใช้ตรวจกลุ่มเป้าหมายใด
และมีเป้าหมายตรวจทั้งหมดกี่คนตลอดปีงบประมาณ ข้อมูลเหล่านี้สำคัญ เพราะทำให้ประชาชนสามารถเห็นได้ว่าเงินงบประมาณ 5.95 ล้านบาทถูกแปลงเป็นการปฏิบัติงานในพื้นที่อย่างไร
ชุดตรวจคือ “คัดกรองเบื้องต้น” ไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย
ประเด็นนี้ควรอธิบายให้ชัด ชุดตรวจสารเสพติดในปัสสาวะประเภทแถบหรือตลับเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ตรวจได้รวดเร็วในภาคสนาม แต่ผลจากชุดตรวจเบื้องต้นมีข้อจำกัด
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ระบุว่า สารบางชนิดที่มีโครงสร้างใกล้เคียงสามารถทำให้เกิด ผลบวกลวง ได้ แม้เทคโนโลยีชุดตรวจในปัจจุบันจะมีความจำเพาะมากขึ้นแล้วก็ตาม
ตัวอย่างที่กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ยกไว้สำหรับการตรวจเมทแอมเฟตามีน ได้แก่ยาบางกลุ่ม เช่น pseudoephedrine หรือ dextromethorphan ซึ่งอาจรบกวนผลตรวจบางประเภทได้ และหากผลจากชุดตรวจเบื้องต้นแตกต่างจากผลตรวจยืนยันของห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ระบุว่า ควรยึดผลตรวจยืนยันจากห้องปฏิบัติการเป็นหลัก
ดังนั้น “ขึ้นผลบวกจากชุดคัดกรอง” กับ “ยืนยันว่าพบสารเสพติด” จึงไม่ควรใช้เป็นความหมายเดียวกันโดยอัตโนมัติ
ขั้นตอนหลังตรวจพบ สำคัญพอ ๆ กับจำนวนชุดตรวจ
เป้าหมายที่ อบจ.ลพบุรีระบุ ไม่ได้หยุดอยู่ที่การ “จับให้เจอ” แต่ต้องการนำผู้เสพหรือผู้ติดยาเข้าสู่ กระบวนการบำบัดและฟื้นฟู ตรงนี้ทำให้ตัวชี้วัดของโครงการไม่ควรมีแค่ “แจกชุดตรวจครบกี่ชุด” หรือ “ตรวจได้กี่คน” แต่ควรรวมถึง จำนวนผู้ที่มีผลคัดกรองบวก จำนวนที่ได้รับการตรวจยืนยัน จำนวนที่ผลยืนยันเป็นบวกจริง จำนวนที่เข้าสู่ระบบบำบัด จำนวนที่ติดตามต่อเนื่อง และผลลัพธ์หลังการบำบัด
เพราะหากตรวจพบแล้วไม่มีระบบดูแลต่อ เครื่องมือคัดกรองจำนวนมากก็อาจไม่สามารถตอบโจทย์ “แก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน” ได้เต็มที่
จำนวนชุดใหญ่ ไม่ได้เท่ากับจำนวนคนที่ถูกตรวจเสมอไป
ตัวเลข 139,100 ชุด อาจดูเหมือนสามารถตรวจประชาชนได้เท่ากับ 139,100 คน แต่ในทางปฏิบัติ ยังไม่ควรตีความเช่นนั้นทันที เพราะมีทั้งชุดตรวจแบบสารเดียวและแบบ 2 สาร บุคคลหนึ่งอาจถูกตรวจมากกว่าหนึ่งสาร มีการตรวจซ้ำได้ และชุดบางส่วนอาจถูกสำรองสำหรับภารกิจในช่วงเวลาต่าง ๆ
ดังนั้นหากต้องการรู้ว่าการจัดซื้อครั้งนี้ครอบคลุมประชากรหรือกลุ่มเป้าหมายจำนวนเท่าใดจริง จำเป็นต้องมี แผนการใช้ชุดตรวจ ของแต่ละหน่วยงานประกอบ
งบ 5.95 ล้านบาท สิ่งที่ควรรายงานต่อคือ “ผลลัพธ์”
การจัดซื้ออุปกรณ์เป็นเพียงขั้นแรกของโครงการ หลังจากชุดตรวจถูกส่งออกจากห้องประชุมไปยังทั้ง 9 หน่วยงาน สิ่งที่ประชาชนควรได้รับรู้ต่อคือ ใช้ไปกี่ชุด ตรวจกลุ่มใด พบผลคัดกรองบวกกี่ราย ตรวจยืนยันแล้วกี่ราย เข้าสู่การบำบัดจริงกี่คน รวมถึง เหลือชุดตรวจในคลังแต่ละหน่วยงานเท่าไร
ข้อมูลแบบนี้จะทำให้สามารถประเมินได้ว่า งบประมาณที่ใช้สร้างผลลัพธ์ด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดได้มากน้อยเพียงใด
อีกเรื่องที่ต้องมี — มาตรฐานการตรวจและการคุ้มครองข้อมูล
การตรวจปัสสาวะไม่ใช่เพียงกระบวนการทางเทคนิค ผลตรวจสามารถกระทบต่อชื่อเสียง การทำงาน และชีวิตของผู้ถูกตรวจได้ เพราะฉะนั้นการใช้ชุดตรวจในภาคสนามจึงต้องให้ความสำคัญกับ วิธีเก็บตัวอย่าง การระบุตัวบุคคลให้ถูกต้อง การอ่านผลตามคู่มือ การเก็บตัวอย่างสำหรับตรวจยืนยัน การบันทึกข้อมูล และการรักษาความลับของผลตรวจ
โดยเฉพาะในกรณีที่ผลตรวจเบื้องต้นเป็นบวก กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์เองมีระบบรับตัวอย่างเพื่อ ตรวจยืนยันสารเสพติดในปัสสาวะ และกำหนดมาตรฐานการส่งตัวอย่าง เช่น ปริมาตร ภาชนะ และการเก็บรักษาอย่างชัดเจน จุดนี้จึงเป็นอีกส่วนที่ควรอยู่ในแผนการใช้งานของทั้ง 9 หน่วยงาน ไม่ใช่เพียงจำนวนชุดที่ได้รับ
แหล่งข้อมูล: องค์การบริหารส่วนจังหวัดลพบุรี / สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดลพบุรี / กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
เรียบเรียง: LOPBURITODAY
