ปี 2568 ลพบุรีเกิดขยะประมาณ 252,580 ตัน หรือวันละ 692 ตัน แต่รายงานของสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 7 พบว่า ณ 29 กันยายน มีขยะตกค้างในสถานที่กำจัดถึง 256,586 ตัน เทียบเท่าขยะใหม่เกือบ 371 วัน ขณะที่สถานที่กำจัด 37 แห่งในรายงานถูกประเมินว่าใช้วิธีเทกองและไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการทั้งหมด — คำถามจึงไม่ใช่แค่ “เราคัดขยะดีพอหรือยัง” แต่คือ “ปลายทางของขยะลพบุรีกำลังรับมือไหวแค่ไหน?”

วันหนึ่งคนลพบุรีสร้างขยะประมาณ 692 ตัน หนึ่งปีประมาณ 252,580 ตัน ตัวเลขนี้มากที่สุดใน 5 จังหวัดที่สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 7 ดูแล ตามรายงานสถานการณ์ขยะมูลฝอยชุมชน พ.ศ. 2568.

แต่ตัวเลขที่น่าจับตามากกว่าอยู่ที่ “ขยะเก่าที่ค้างอยู่แล้ว” ข้อมูล ณ วันที่ 29 กันยายน 2568 ระบุว่า จังหวัดลพบุรีมีขยะมูลฝอยตกค้างสะสมในสถานที่กำจัด 256,586 ตัน.

นั่นหมายความว่า กองขยะเก่าที่สะสมอยู่มีปริมาณ มากกว่าขยะใหม่ที่คนทั้งจังหวัดสร้างขึ้นตลอดปี 2568 เล็กน้อย ถ้าเทียบกับอัตราขยะใหม่วันละ 692 ตัน 256,586 ตัน เทียบเท่ากับขยะใหม่ประมาณ 371 วัน หรือมากกว่าหนึ่งปีเต็ม

ไม่ได้มีแค่ของใหม่เข้า — “กองเก่า” ยังโตขึ้น

เมื่อย้อนดูข้อมูลหนึ่งปีก่อน ปี 2567 ลพบุรีมีขยะตกค้างประมาณ 238,628 ตัน แต่ปี 2568 เพิ่มเป็น 256,586 ตัน เพิ่มขึ้นประมาณ 17,958 ตัน หรือประมาณ 7.5% ในหนึ่งปี.

นี่คือสิ่งที่ทำให้ปัญหาขยะต่างจากการดูเพียงว่า “ปีนี้สร้างขยะลดลงหรือยัง?” เพราะต่อให้ขยะใหม่ลดลงถ้าขยะที่เข้าสู่ปลายทางยังถูกจัดการไม่ทัน กองสะสมเดิมก็ยังสามารถโตต่อได้

37 สถานที่กำจัด — รายงานปี 68 ระบุ “ไม่ถูกต้อง” ทั้งหมด

ข้อมูลอีกชุดในรายงานทำให้ภาพใหญ่ชัดขึ้น ปี 2568 จังหวัดลพบุรีมีสถานที่กำจัดขยะมูลฝอย 37 แห่ง มากที่สุดใน 5 จังหวัดในความรับผิดชอบของ สคพ.7 และรายงานระบุว่า ทั้ง 37 แห่งถูกประเมินว่าเป็นการกำจัดที่ไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ โดยใช้วิธีเทกอง หรือ Open Dump.

นี่ไม่ได้หมายความว่า ณ วันนี้ เดือนพฤศจิกายน 2569 ทุกแห่งยังคงมีสถานะเหมือนเดิมทั้งหมด เพราะข้อมูลดังกล่าวเป็นผลการประเมินของ ปี 2568 แต่ตัวเลขนี้คือฐานที่สำคัญมากในการถามต่อว่า ผ่านมาหนึ่งปีแล้ว ปรับปรุงไปแล้วกี่แห่ง? และ เหลืออีกกี่แห่งที่ยังต้องยกระดับระบบ?

ขยะ 75% ในปี 68 ถูกระบุว่า “กำจัดไม่ถูกต้อง”

จากขยะที่เกิดขึ้นทั้งหมด 252,580 ตัน รายงานระบุว่ามีขยะถูกนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ประมาณ 62,050 ตัน หรือ 24.57% ส่วนอีก 190,530 ตัน หรือเฉลี่ย 522 ตันต่อวัน ถูกระบุว่า กำจัดไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ คิดเป็น 75.43% ของขยะที่เกิดขึ้นทั้งปี.

พูดอีกแบบคือ ขยะทุก 4 กิโลกรัมที่เกิดขึ้น มีประมาณ 1 กิโลกรัมที่ถูกนำกลับมาใช้ประโยชน์ แต่อีกประมาณ 3 กิโลกรัมกำลังเผชิญปัญหาที่ปลายทางตามการประเมินของรายงานฉบับนี้

เก็บขยะก็ยังไม่ครอบคลุมทุก อปท.

ลพบุรีมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งหมด 125 แห่ง แต่ปี 2568 มี อปท.ที่ให้บริการเก็บขนขยะมูลฝอย 83 แห่ง คิดเป็น 66.40%.

แปลว่ายังมีอีก 42 แห่งที่ไม่ได้อยู่ในระบบเก็บขนตามข้อมูลชุดดังกล่าว ปัญหาขยะของลพบุรีจึงมีอย่างน้อย 3 ชั้น ขยะเกิดขึ้นเท่าไร เก็บออกจากชุมชนได้ครอบคลุมหรือไม่ และ เมื่อเก็บไปแล้ว ปลายทางจัดการอย่างไร

จุดใหญ่สุดแห่งหนึ่ง — บ่อขยะเทศบาลเมืองลพบุรี

เมื่อเจาะไปที่ฐานข้อมูลรายสถานที่ บ่อขยะของ เทศบาลเมืองลพบุรี มีพื้นที่ประมาณ 52 ไร่ ปี 2568 รับขยะรวมประมาณ 235.8 ตันต่อวัน โดยมาจากเทศบาลเมืองลพบุรีเองประมาณ 54 ตัน และจาก อปท.ที่นำมาร่วมทิ้งประมาณ 181.8 ตันต่อวัน ระบบกำจัดถูกบันทึกว่า Open Dump สถานะ “ไม่ถูกต้อง” และมีขยะตกค้างประมาณ 90,000 ตัน.

เฉพาะ 90,000 ตันในจุดนี้ คิดเป็นประมาณ 35% ของขยะตกค้างทั้งจังหวัด

ขยะเข้า 235.8 ตันทุกวัน คือโจทย์ที่ต้องแข่งกับเวลา

ถ้าปริมาณขยะเข้าจุดนี้เฉลี่ย 235.8 ตันต่อวันตลอดปี จะเทียบได้กับขยะใหม่มากกว่า 86,000 ตันต่อปี ดังนั้นคำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ “ขยะเก่า 90,000 ตันจะกำจัดอย่างไร?” แต่ต้องตอบพร้อมกันว่า “ขยะใหม่ที่เข้าทุกวันจะจัดการทันอย่างไร?” เพราะหากแก้เฉพาะกองเก่า แต่ของใหม่ยังเข้ามาเร็วกว่าความสามารถในการกำจัด ยอดตกค้างก็มีโอกาสกลับมาสูงอีก

ขยะที่ “หายไปจากหน้าบ้าน” ไม่ได้แปลว่าหายไปจากระบบ

นี่เป็นจุดที่คนเมืองอาจไม่ค่อยเห็น ทุกเช้าเราวางถุงขยะไว้ รถมาเก็บ ถุงหายจากหน้าบ้านจบ แต่ในความเป็นจริง นั่นคือเพียงการย้ายขยะจาก “ต้นทาง” ไปยัง “ปลายทาง” ถ้าปลายทางเป็นระบบที่รองรับได้ไม่ทัน ปัญหาไม่ได้หาย แค่เปลี่ยนสถานที่ จากถังขยะหน้าบ้าน ไปกลายเป็นกองขยะขนาดใหญ่ที่คนส่วนใหญ่ไม่ได้เห็นทุกวัน

แล้ว “Open Dump” คืออะไร?

Open Dump หรือการเทกอง คือการนำขยะมาทิ้งรวมกันในพื้นที่ โดยไม่ได้มีระบบควบคุมครบถ้วนแบบสถานที่กำจัดที่ถูกต้องตามหลักวิชาการ ความเสี่ยงที่ต้องบริหารจึงมีตั้งแต่ น้ำชะขยะ กลิ่น แมลงและสัตว์พาหะ ไฟไหม้กองขยะ ฝุ่นควัน ไปจนถึงก๊าซเรือนกระจกจากการย่อยสลายของขยะอินทรีย์

รายงาน สคพ.7 ประเมินว่าในปี 2568 การกำจัดขยะในลพบุรีปล่อยก๊าซเรือนกระจกประมาณ 109,905.54 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อปี มากที่สุดใน 5 จังหวัดที่ศึกษา.

และในรายชื่อสถานที่ที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงสุดของพื้นที่ศึกษา สถานที่กำจัดขยะเทศบาลเมืองลพบุรีถูกจัดอยู่ในอันดับแรก โดยรายงานคำนวณจากขยะที่เข้าสู่ระบบประมาณ 86,140 ตันต่อปี.

ทางออกหนึ่งคือ “โรงไฟฟ้าขยะ 8 MW” — แต่วันนี้ไปถึงไหนแล้ว?

ลพบุรีไม่ได้ไม่มีแผนแก้ รายงานปี 2568 ระบุว่าเทศบาลเมืองลพบุรีมีโครงการบริหารจัดการมูลฝอยชุมชนแบบครบวงจร ใช้เทคโนโลยีโรงไฟฟ้าเตาเผาแบบตะกรับ กำลังผลิตประมาณ 8 เมกะวัตต์ และออกแบบให้รองรับขยะได้สูงสุด 350 ตันต่อวัน.

ในรายงานฉบับนั้น ระบุว่า รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเห็นชอบโครงการแล้ว และอยู่ระหว่างกระบวนการด้านร่างสัญญา ต่อมาในการประชุมคณะกรรมการจัดการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยจังหวัดลพบุรี เมื่อวันที่ 5 เมษายน 2569 มีการรายงานว่ากำลังเข้าสู่ขั้นตอน คัดเลือกเอกชน.

และวันที่ 22 มิถุนายน 2569 เว็บไซต์เทศบาลเมืองลพบุรีเผยแพร่ ขอบเขตของงาน หรือ TOR ของโครงการบริหารจัดการมูลฝอยชุมชนแบบครบวงจรแล้ว.ดังนั้นโครงการมีความคืบหน้าจากฐานข้อมูลปี 2568 จริง แต่คำถาม ณ พฤศจิกายน 2569 คือ หลัง TOR แล้ว โครงการไปถึงขั้นไหน? ได้เอกชนหรือยัง เซ็นสัญญาหรือยัง เริ่มก่อสร้างเมื่อไร และคาดว่าจะเดินระบบได้ปีไหน

350 ตัน/วัน เทียบกับขยะใหม่ทั้งจังหวัด 692 ตัน/วัน

ถ้าโรงไฟฟ้าขยะของเทศบาลเมืองลพบุรีรองรับสูงสุด 350 ตันต่อวัน ตัวเลขนี้เทียบได้ประมาณครึ่งหนึ่งของขยะที่เกิดใหม่ทั้งจังหวัดซึ่งเฉลี่ย 692 ตันต่อวัน แต่ไม่ได้หมายความว่าโรงไฟฟ้าแห่งเดียวจะจัดการขยะทั้งจังหวัดครึ่งหนึ่งได้ทันที เพราะยังมีเรื่อง พื้นที่ Cluster สัญญาร่วมทิ้ง ค่ากำจัด การขนส่ง องค์ประกอบของขยะ และกำลังการเดินระบบจริง ต้องนำมาคิดด้วย ยิ่งไปกว่านั้น จังหวัดยังมีโครงการ Waste to Energy อีกหนึ่งแห่งที่ อบต.วังเพลิง ซึ่งออกแบบไว้ขนาด 9.9 MW รองรับสูงสุด 555 ตันต่อวัน.

รายงานเองจึงเสนอให้จังหวัดพิจารณาภาพรวมของโครงการโรงไฟฟ้าขยะทั้ง 2 แห่งให้เหมาะสมกับปริมาณขยะของจังหวัด.

โรงไฟฟ้าใหม่แล้ว “ขยะเก่า 90,000 ตัน” เข้าเตาได้หรือไม่?

นี่คือคำถามที่ต้องถามให้ชัดที่สุด โรงไฟฟ้าขยะในอนาคตจะรับเฉพาะ ขยะใหม่ที่รถนำเข้ามาทุกวันหรือจะสามารถนำ ขยะเก่าที่ตกค้างอยู่ 90,000 ตัน กลับขึ้นมาคัดแยกและกำจัดด้วย? ถ้าใช้ขยะเก่าได้จะจัดการวันละเท่าไร ใช้เวลากี่ปี ต้องรื้อร่อนหรือปรับสภาพก่อนหรือไม่ และมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมเท่าไร ถ้าใช้ไม่ได้

แผนจัดการกองเก่า 90,000 ตันคืออะไร? นี่คือคนละโจทย์กับการสร้างระบบสำหรับขยะใหม่ และต้องมีคำตอบแยกจากกัน

ลดขยะต้นทางยังจำเป็น — แต่ไม่ควรถูกใช้แทนคำตอบเรื่องปลายทาง

ช่วงที่ผ่านมา ลพบุรีมีการรณรงค์ แยกขยะ ธนาคารขยะ ตลาดนัดรีไซเคิล และนำวัสดุกลับมาใช้ประโยชน์ ทั้งหมดนี้จำเป็น เพราะทุกกิโลกรัมที่ไม่ถูกส่งไปกำจัด คือภาระที่ปลายทางลดลง แต่เมื่อตัวเลขตกค้างอยู่ที่ระดับ 2.56 แสนตัน

การบอกประชาชนเพียงว่า “ช่วยกันคัดขยะนะครับ” ยังไม่เพียงพอ ระบบปลายทางเองต้องตอบด้วยว่ากองเก่าจะลดลงอย่างไร สถานที่กำจัดจะยกระดับเมื่อไร และ 

แหล่งข้อมูล: รายงานสถานการณ์ขยะมูลฝอยชุมชน พ.ศ. 2568 สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 7 (สระบุรี) / สำนักงานเทศบาลเมืองลพบุรี / คณะกรรมการจัดการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยจังหวัดลพบุรี
เรียบเรียง: LOPBURITODAY

• Facebook
• X
• Line