“นมยังขายได้…แต่ทำไมเกษตรกรเริ่มอยู่ไม่ไหว” วิกฤตเงียบของโคนมลพบุรี ที่กำลังถูกต้นทุน-หนี้-ระบบตลาดบีบจนหายใจไม่ออก
แม้ “นม” จะยังเป็นสินค้าที่ขายได้ในตลาด แต่เบื้องหลังอาชีพเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมในจังหวัดลพบุรี กลับกำลังเผชิญแรงกดดันรอบด้าน ทั้งต้นทุนอาหารสัตว์ที่พุ่งสูง สภาพคล่องของสหกรณ์ที่เริ่มตึงตัว และปริมาณน้ำนมดิบที่ล้นระบบ จนหลายฟาร์มเริ่มตั้งคำถามว่า “จะอยู่ต่อได้อีกนานแค่ไหน” สะท้อนวิกฤตเงียบของภาคเกษตรที่คนเมืองอาจไม่เคยรับรู้
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา “ลพบุรี” ถือเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญด้านการเลี้ยงโคนมของประเทศ โดยเฉพาะในพื้นที่อำเภอลำสนธิ ที่มีเกษตรกรจำนวนมากยึดอาชีพนี้เป็นรายได้หลักของครอบครัว แต่วันนี้หลายฟาร์มกลับกำลังเผชิญภาวะ “ต้นทุนสูง รายได้ไม่พอหมุน”
ปัญหาหลักที่เริ่มชัดขึ้น คือ “ต้นทุนอาหารสัตว์” ที่ปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่อง ทั้งหญ้า ฟาง ข้าวโพด และอาหารข้น ขณะที่ราคาน้ำนมดิบกลับไม่ได้ขยับขึ้นในสัดส่วนเดียวกัน ทำให้เกษตรกรจำนวนไม่น้อยเริ่มแบกรับภาระหนี้สะสม
ในเวลาเดียวกัน สหกรณ์โคนมหลายแห่งกำลังเผชิญปัญหาสภาพคล่อง เนื่องจากปริมาณน้ำนมเข้าสู่ระบบจำนวนมาก แต่กำลังซื้อและการบริหารตลาดกลับไม่เติบโตทัน ส่งผลให้เกิดภาวะ “น้ำนมล้นระบบ” เป็นแรงกดดันต่อทั้งสหกรณ์และสมาชิก
สิ่งที่น่ากังวล คือ วิกฤตครั้งนี้อาจไม่ได้กระทบแค่ “คนเลี้ยงวัว” แต่กำลังสะเทือนไปถึงโครงสร้างเศรษฐกิจฐานรากของจังหวัด เพราะอาชีพโคนมเชื่อมโยงกับแรงงาน ครอบครัว ร้านค้าอาหารสัตว์ ธุรกิจขนส่ง ไปจนถึงโรงงานแปรรูป
หลายฝ่ายมองว่า หากไม่มีมาตรการช่วยเหลือที่ชัดเจน ทั้งด้านต้นทุน การบริหารจัดการน้ำนมดิบ และการสร้างตลาดรองรับในระยะยาว เกษตรกรรายย่อยอาจค่อย ๆ หายไปจากระบบ เหลือเพียงฟาร์มขนาดใหญ่ที่ยังพอมีทุนประคองตัวได้
ล่าสุด จังหวัดลพบุรีเริ่มลงพื้นที่หารือกับสหกรณ์และเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาสภาพคล่อง รวมถึงเตรียมตั้งคณะทำงานร่วมติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด แต่คำถามสำคัญคือ “การช่วยเหลือครั้งนี้ จะทันก่อนที่หลายฟาร์มจะไปต่อไม่ไหวหรือไม่”
เพราะสำหรับเกษตรกรบางคน วันนี้สิ่งที่หนักที่สุด อาจไม่ใช่การรีดนมทุกเช้า…แต่คือการพยายามรักษาอาชีพที่รักเอาไว้ ท่ามกลางต้นทุนชีวิตที่สูงขึ้นทุกวัน
นี่ไม่ใช่แค่เรื่อง “ราคานม” แต่คือสัญญาณของภาคเกษตรไทยที่กำลังเปราะบางขึ้นเรื่อย ๆ
เมื่อคนผลิตอาหารเริ่มอยู่ไม่ไหว สุดท้ายผลกระทบจะย้อนกลับมาถึงผู้บริโภคทั้งระบบ และคำถามสำคัญคือ ประเทศไทยกำลังมี “แผนระยะยาว” เพื่อรักษาอาชีพเกษตรกรจริงหรือไม่ หรือยังคงแก้ปัญหาแบบประคับประคองเป็นรอบ ๆ ไป
